Doodstraf in Europa.


De doodstraf in Europa? Volgens doemdenkers een realistische mogelijkheid, volgens Buitenweg volstrekte onzin. Op haar Hyves pagina probeert ze ons gerust te stellen.

no nameDoor Kathalijne Buitenweg

Het internet is een rijke bron van complottheorieën. Zo kwam ik er onlangs achter dat de Europese Unie, op haar weg naar een ‘fascistische superstaat’, langs een achterdeurtje de doodstraf weer gaat invoeren.

Het vehikel daarvoor is het Verdrag van Lissabon, aldus een Duitse professor, Schachtschneider, die de voetnoten heeft bestudeerd. Volstrekte onzin. De EU is mordicus tegen de doodstraf. Schachtschneider baseert zijn paniekzaaierij op het Grondrechtenhandvest van de EU. Dankzij het Verdrag van Lissabon wordt dit handvest bindend. Eindelijk.

Tien jaar geleden nam ik, als kersvers europarlementariër, deel aan de Conventie die het handvest schreef. Van de Europese regeringsleiders hadden we de opdracht gekregen om de bestaande grondrechten van Europese burgers, zoals die waren vastgelegd in diverse verdragen, op een rijtje te zetten. Veel parlementariërs in de Conventie, waaronder ik, probeerden een stapje verder te gaan, door nieuwe grondrechten te formuleren en bestaande grondrechten te verbeteren. We slaagden er bijvoorbeeld in een breed discriminatieverbod in het handvest op te nemen, dat ook discriminatie op grond van seksuele voorkeur verbiedt, binnen de werkingssfeer van het Europese recht. Ook op het punt van de doodstraf overschreden we ons mandaat.

Het handvest (pdf) zegt namelijk kortweg, in lid 2 van artikel 2: “Niemand wordt tot de doodstraf veroordeeld of terechtgesteld.” Daarmee gingen we verder dan de bestaande verdragen van de Raad van Europa, de pan-Europese mensenrechtenorganisatie. Die stonden toentertijd de doodstraf in oorlogstijd nog toe. Het zogenaamde 13de Protocol bij het Europees Verdrag over de Rechten van de Mens (EVRM), dat de doodstraf in alle gevallen verbiedt, kwam pas in 2002 tot stand. Het is door een drietal EU-landen nog steeds niet goedgekeurd.

Ook Nederland deed dat pas in 2006. Bij de regeringsvertegenwoordigers in de Conventie bestond grote weerstand tegen het vastleggen van grondrechten die verder gingen dan bestaande verdragen. Sommige landen vreesden dat ze dan hun eigen grondwet moesten wijzigen. Zelfs de vertegenwoordiger van de Nederlandse regering, oud-minister Korthals Altes, maakte bezwaar (pdf) tegen het absolute verbod op de doodstraf, hoewel de Nederlandse grondwet deze straf al sinds 1983 verbiedt: “Mr. Korthals Altes bracht naar voren dat aan de bepaling in lid 2, waarin wordt gesteld dat niemand tot de doodstraf wordt veroordeeld of terechtgesteld, toegevoegd zou dienen te worden dat hierop een uitzondering gemaakt kan worden in oorlogstijd.” Bij wijze van tegemoetkoming aan de bezwaren nam het presidium van de Conventie in haartoelichting (pdf) op het handvest een verwijzing op naar het 6de Protocol bij het EVRM. Dat protocol dateert uit 1983 en verbiedt de doodstraf, behalve in oorlogstijd.

no nameEen typisch Europees compromis, want deze toelichting zegt over zichzelf dat zij “geen juridische waarde” heeft. Dat betekent dat de voetnoten waar Schachtschneider de noodklok over luidt nooit en te nimmer kunnen worden aangegrepen om EU-landen te dwingen tot herinvoering van de doodstraf. Ook de EU zelf kan niemand de doodstraf opleggen, al is het maar omdat zij geen eigen strafrechters heeft. Ondertussen hoeft niemand te twijfelen aan de politieke inzet van de EU tegen de doodstraf. Toen de Poolse president Kaczynski in 2006 de doodstraf opnieuw wilde invoeren, werd hij tot de orde geroepen door de EU. Als hij voet bij stuk had gehouden, was Polen geschorst als EU-lid. In december 2007 sprak de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties zich voor het eerst uit voor een moratorium op de doodstraf. Dat was te danken aan een langdurige lobby van de EU. Dit alles is professor Schachtschneider kennelijk ontgaan. Zoals hij evenmin doorheeft dat de bepaling uit het EVRM over levensberoving bij de onderdrukking van oproer of opstand – die ook wordt geciteerd in de gewraakte toelichting – helemaal niet over de doodstraf gaat, maar over situaties waarin er door politie-optreden onbedoeld dodelijke slachtoffers vallen. Het EVRM, uit 1950, is uitgegroeid tot hét instrument voor de bescherming van mensenrechten in Europa.

Zou Schachtschneider dat verdrag echt in de prullenbak willen kieperen? Zo niet, dan is het bizar om de opstellers van het EU-Grondrechtenhandvest en het Verdrag van Lissabon te verwijten dat zij het EVRM als uitgangspunt hebben genomen bij het formuleren van de grondrechten van EU-burgers. Het EVRM was een standaard die we niet mochten onderschrijden, alleen óverschrijden, destijds in 2000. Er was pas echt reden tot zorg geweest als mijn mede-Conventieleden en ik de bestaande mensenrechten hadden genegeerd.

Verstokte aanhangers van samenzweringstheorieën overtuig ik hiermee niet, dat snap ik wel. Voor hen bewijst dit blogje slechts dat ik onderdeel ben van het complot om van Europa een ‘fascistische superstaat’ te maken.

———————————————————-

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: