Wordt de crisis nog erger?


balkenende

Het Centraal Planbureau doet dinsdag 16 juni nieuwe economische voorspellingen voor dit en volgend jaar. De kans is groot dat het CPB nóg pessimistischer is geworden sinds de ramingen uit februari en maart.

CPB-directeur Coen Teulings mag dinsdag weer op komen draven en een nieuwe boodschap van hel en verdoemenis over Nederland doen neerdalen. Dat de economische vooruitzichten nog meer zijn verslechterd dan eerder aangenomen, lijkt een onvermijdelijke conclusie.

Bijna geen verrassing meer

De Nederlandsche Bank (DNB) deed donderdag 11 juni zijn eigen voorspellingen en die waren een stuk pessimistischer dan de vorige CPB-raming uit maart. DNB verwacht dat de Nederlandse economie dit jaar met 5,4 procent zal krimpen, en denkt dat het aantal werklozen in het somberste geval oploopt tot 850.000 in 2011.

De toch al inktzwarte CPB-voorspellingen uit het voorjaar vielen nog mee vergeleken met het doemscenario van DNB. Het Planbureau verwachtte toen een economische krimp van 3,5 procent, terwijl het een werkloosheid raamde van 675.000 in 2011.

Voor 2010 voorspelt het CPB een krimp van 0,25 procent van de economie. DNB houdt het op een teruggang van 1,4 procent.

Het zou niet verbazen als het CPB de krimpcijfers naar beneden bijstelt, naar tussen de 4,5 tot 5 procent, en de werkloosheidsverwachtingen voor 2011 met minstens 150.000 extra werklozen opschroeft.

Recessie laat gerealiseerd
Nou is een voorspelling gewoon dat: een voorspelling. Maar helaas wordt het pessimisme van DNB breed gedeeld, en de scenario’s kunnen wel degelijk gezien worden als een betrouwbare trendpeiling.

De Nederlandse economie komt er namelijk een beetje laat achter dat er een recessie heerst. Recent bleek dat het aantalfaillissementen in Nederland snel oploopt, waar er eind 2008 nog niet heel veel aan de hand was.

Zwaar weer
Maar nu raakt de ingestorte wereldhandel de Nederlandse economie dan toch met volle kracht. De golven beuken tegen de dijken en op veel plekken heeft het crisiswater in korte tijd diepe gaten geslagen. In sommige sectoren staat het water bedrijven tot de lippen, zoals in de transportsector, en het ziet er niet naar uit dat het water zich snel zal terugtrekken.

Integendeel, het economisch mechanisme zorgt ervoor dat het gevolg van het massale intrekken en afzeggen van opdrachten pas na de zomer voor iedereen in volle omvang zichtbaar zal zijn. Opdrachten intrekken gebeurt op papier en achter de schermen. Dat beeld zegt mensen misschien niet zoveel, maar die van in de rij staande werklozen en zwetende ministers van Financiën wel. In de bouw alleen al dreigen 50.000 mensen na de zomer werkloos te raken.

Vet weghakken
Ondernemers zijn net mensen en zij hebben de beelden van de afgelopen drie maanden ook gezien. Dat heeft ze in het tweede kwartaal gedwongen tot het hanteren van de botte bijl, in plaats van de kaasschaaf die misschien aan het begin van het eerste kwartaal nog gebruikt werd. En omdat iédereen naar de botte bijl greep, had iedereen er samen last van.

Nu is de vraag hoe de nieuwe CPB-raming zal vallen. Veel ondernemers klampen zich na een desastreus tweede kwartaal vast aan het vooruitzicht van een glorieuze wederopstanding van de consument en de buitenlandse vraag in het vierde kwartaal. Want in het derde kwartaal is het vakantie, dus het moet van de gure feestmaanden komen.

Uitkijken naar lichtpuntjes
Daarom zijn de voorspellingen van het CPB van dinsdag 16 juni zo belangrijk. Ondernemers zullen tussen de doemcijfers op zoek gaan naar lichtpuntjes voor hun eigen sector in het vierde kwartaal. Gaan we in dat laatste kwartaal helemaal los en weer als gekken met geld gooien, of niet?

Het goede nieuws is dat de lichtpuntjes er nu al zijn. De wereldhandel trekt sneller aan dan verwacht, meldde Reuters donderdag 11 juni op basis van uitgelektevertrouwelijke voorspellingen van het Internationaal Monetair Fonds.

Die worden dit weekeinde aan de hoofden van de G8-landen in Italië gepresenteerd.

Herstel
Ook de Amerikaanse economie vertoont tekenen van een sneller dan verwacht herstel, en je ziet de markt meteen reageren. Beleggers en investeerders laten de relatief veilige valutahandel voor wat hij is en stappen weer in olie en grondstoffen, waar snel dikkere winstmarges te behalen zijn. De dollar verloor weer van de euro en de olieprijs steeg tot boven de 70 dollar.

Dat is de reden waarom aandelenbeurzen positief op de hogere olieprijs reageerden. Normaal is een hoge olieprijs juist reden om aandelen te verkopen, maar beleggers zien het vertrouwen waarmee anderen in de oliehandel stappen – en haken daar op in door op de aandelenbeurzen zelf ook weer in te stappen.

Dat is allemaal leuk voor die investeerders, maar een hogere grondstoffen- en olieprijs betekent weer een extra angstimpuls voor ondernemers. In dat licht is het interessant wat het CPB gaat voorspellen voor de olieprijs.

Invloed van olieprijs
Bij de eerdere ramingen dit voorjaar hield het Planbureau het op een gemiddelde prijs van 44 dollar per vat, wat toen – en ook nu – onrealistisch leek. Z24 noemde die CPB-aanname toen “ronduit gevaarlijk”, en dat blijkt nu te kloppen.

Want zelfs terwijl de wereld nog in een diepe recessie verkeert, beweegt de olieprijs zich al zeker een week boven de 70 dollar per vat. Dat belooft niet veel goeds.

Het CPB zal dinsdag het excuus herhalen dat het nooit voorspellingen doet over de toekomstige olieprijs, maar een ijkpunt neemt en dat prijspeil dan hanteert voor de ramingen. Maar dat excuus klinkt holler met ieder jaar dat het gewicht van de olieprijs toeneemt in de wereldeconomie. En gewichtiger wordt hij.

Alleen maar doem?
Wordt het dan alleen maar kommer en kwel, komende dinsdag? Er zal geen reden voor een feestje zijn, zoveel is duidelijk.

Maar als de huidige trend in de wereldhandel zich doorzet, zal het vierde kwartaal inderdaad beter zijn dan het tweede. De vraag is alleen of het herstel Nederland dan ook bereikt zal hebben. Als de recessie ons nu pas echt raakt, is de kans dan niet net zo groot dat we pas in het eerste of tweede kwartaal van volgend jaar bij dat herstel kunnen aanhaken?

Voordeel door doemverhalen
Misschien, maar het is wellicht beter om ook eens naar het voordeel van het radicaal terugbrengen van kosten te kijken. Want al die doemverhalen hebben één groot voordeel met zich meegebracht: bedrijven hebben hun kostenniveaus en -marges zó snel en zó hard gereduceerd dat het kleinste zuchtje wind het zeilschip weer vooruit doet schieten.

Ondernemingen die eind 2008 nog 100 euro winst maakten, die winst in het eerste kwartaal van 2009 zagen omslaan in 100 euro verlies en daarom in het tweede kwartaal voor 200 euro aan kosten weghakten om nog iets van een winstmarge te hebben, zullen het in positieve zin direct merken zodra de economie in het vierde kwartaal aantrekt.

Voorzichtig blijven
Dan zijn we nog niet boven Jan, natuurlijk. Het zal nog even duren voordat bedrijven qua personeel en uitgaven weer terug zijn op het niveau van een jaar geleden.

Aandeelhouders zullen tijdens het vierde kwartaal achterstallige winstdividenden willen, en eerst geduldige schuldeisers en leveranciers zullen meteen hun uitgestelde rekeningen betaald willen krijgen. Schulden zullen worden afgelost en reserves aangevuld, waarna men een rustiger eerste kwartaal van 2010 in kan, gevolgd door een robuuster herstel in het tweede kwartaal.

Dat klinkt allemaal niet zó erg, toch? Tenzij CPB-directeur Teulings dinsdag nóg vervelendere voorspellingen doet, natuurlijk.

Bron: z24

KAJ LEERS

kaj.leers@z24.nl

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: