De Griekse domino theorie


Wat is de afstand tussen Athene en Amerika en welke landen zitten er tussenin? Nee dit is geen vraag voor het aardrijkskundetentamen HAVO. Investeerders stellen zichzelf deze vraag nu de schuldencrisis in Griekenland pijnlijk de veiligheid rondom staatsschulden bloot legt. Investeerders kijken met argusogen naar andere Eurolanden zoals Portugal, Ierland en Spanje. Maar hoe zit het met de grotere landen? Deze rijkere economieën zijn tot nog toe de schuldencrisis goed doorgekomen, de rentetarieven zijn immers redelijk stabiel gebleven.

Toch is er duidelijke nervositeit te zien. In totaal zijn er 50 landen waar investeerders zichzelf d.m.v financiële instrumenten kunnen verzekeren tegen failliete overheden. De tarieven van deze credit-default-swaps zijn in 47 van de 50 landen gestegen. De tarieven voor de credit-default-swaps van de staatschuld van Dubai heeft deze week zijn hoogste punt bereikt uit angst voor schulden die niet langer terug betaald worden. Er is bovendien groeiende angst dat Griekenland wel eens het begin kan zijn van een veel groter probleem. “A Greek crisis is coming to America” is de kop van een artikel van financieel historicus. Niall Ferguson in de Financial Times .

 Een plotselinge daling in het vertrouwen van staatschuld papier en dan in het bijzonder die van de Verenigde Staten kan een desastreus effect hebben op de wereldeconomie. De optimisten stellen dat het zo’n vaart niet zal lopen. Toch kunnen de argumenten van de doemdenkers niet zo maar weggewuifd worden. De pessimisten wijzen op historische en rekenkundige bewijzen dat schuldencrisissen in afzonderlijke landen zich kunnen uitspreiden over de rest van de wereld. In een studie van financiële crisissen door Carmen Reinhart en Ken Rogoff wordt duidelijk gedocumenteerd dat openbare schulden na een financiële crisis gemiddeld met 86% stijgt. Met alle gevolgen van dien.

Het rekenkundig argument van de doemdenkers stemt zeer zorgelijk. Vrijwel geen enkel land heeft op dit moment een duurzame schuldpositie. Er is geen sprake van voldoende economische groei om de stijgende schulden op te vangen noch worden er voldoende bezuinigingen doorgevoerd om de stijgende schuldenlast tegen te houden. De grootste overtreders zijn de randeconomieën van de Eurozone evenals Groot Brittannië en de Verenigde Staten. De Griekse problemen steken met kop en schouders boven de rest uit door de staatsschuld, de grote tekorten, slechte groeivooruitzichten en het ontbreken van de mogelijkheid van devalueren. Voornamelijk de slechte economische groeivooruitzichten maakt dat de focus ook op andere zwakkere leden van de Eurozone is komen te liggen.

Amerika en Groot-Brittannië hebben hun eigen valuta’s en kunnen eventueel wel devalueren en zitten daarom in een minder zorgelijke positie. Maar deze landen zijn niet immuun voor de zorgen van de groei en schulddynamica. De pessimisten maken zich grote zorgen over de grote schaal van overheidsleningen van Amerika en de rol die China hierin heeft. Het nieuws dat de buitenlandse vraag naar Amerikaans schuldpapier scherp is gedaald en dat Peking tegelijkertijd een grote verkoper is geworden van dit schuldpapier heeft de zorgen alleen maar groter gemaakt.

Onzin zeggen de optimisten waaronder Paul Krugman, een prominente econoom en kroniekschrijver van de New York Times. Naar zijn mening begrijpen de pessimisten de stijging van risico en de opbouw van staatschulden verkeerd. De pessimisten onderschatten de rol van schuldpapier van overheden als veilig toevluchtsoord. De opbrengsten van dit schuldpapier is laag omdat de private vraag naar kapitaal zwak is. Deze vraag zal waarschijnlijk laag blijven omdat Angelsaksische huishoudens meer gaan sparen en hierdoor bedrijven minder zullen gaan investeren en lenen. De optimisten vergelijken de situatie in Amerika en Groot-Brittannië met die van Japan. Dit land heeft een staatschuld van bijna 200% van het BBP en is vele malen hoger dan die van de Angelsaksische economieën. Japan heeft desondanks geen last van een schuldencrisis.

Het is waar dat Japan als grote crediteurnatie de meeste schulden kan financieren doordat de Japanse bevolking veel spaart daar waar Amerikaanse tekorten op dit moment gefinancierd worden door het buitenland. Investeerders vluchten bij onzekerheid nog steeds in Amerikaanse activa, ook de Dollar blijft ten op zichtte van de Euro erg sterk. Daarnaast hebben de huidige houders van Amerikaans schuldpapier niet de neiging laten zien massaal hun posities af te bouwen. China zou zichzelf in de vingers snijden als ze dit wel deden.

De optimisten wijzen dus op de situatie in Japan en de pessimisten wijzen op de situatie in Griekenland waar het sentiment onder investeerders snel verslechterde. Waar staan de andere landen dan nu? Totnogtoe zien we alleen stijgende rentes in de landen aan de rand van de Eurozone, maar er zijn 3 redenen te bedenken waarom dit kan veranderen.

De eerste reden is de sterkte van opkomende markten. Een geleidelijke stijging aan binnenlandse bestedingen zal het aanbod van buitenlandse spaargelden verminderen. Zelfs als de economische groei in Westerse landen laag blijft. Kijk hoe de Chinezen op dit moment hun eigen binnenlandse vraag aan het stimuleren zijn. In China worden op dit moment de meeste auto’s verkocht. De Chinese bevolking wil hetzelfde welvaartsniveau met alle luxe zoals wij hier in het Westen. Hierdoor zullen de kosten op kapitaal stijgen. De snelle groei van deze opkomende economieën betekend bovendien dat de schulden ratio’s die op dit moment ten op zichtte van het Westen al erg laag zijn nog lager worden. Het is waar dat het Westen kan wijzen op een uitmuntende betalingsgeschiedenis, failliete overheden zag je in het verleden alleen bij de opkomende economieën maar de definitie van veilige overheden kan wel eens veranderen.

Ten tweede, de schulden problemen in de grotere en rijkere economieën gaan veel verder dan de tijdelijke effecten van de crisis. Dankzij een vergrijzende bevolking zullen de kosten voor gezondheidszorg en pensioenen in de toekomst gigantisch gaan stijgen. Hierdoor zullen de schulden ratio’s van deze Westerse landen alleen maar verslechteren. Investeerders hebben tot nog toe weinig aandacht besteed aan dit structurele gegeven. Maar nu de huidige schuld zo snel oploopt kan ook dit snel veranderen.

Ten derde, de stijging van de rente die op een natuurlijke wijze hand in hand gaat met een economisch herstel. De toenemende vraag naar investeringen kan een hogere risico premie op staatschuld veroorzaken. De gemiddelde looptijd van schuldpapier is minder dan 5 jaar. Hogere rentes betekenen in dit geval al heel snel hogere rentebetalingen die de fiscale positie van overheden alleen nog maar verslechteren.

Geen van de bovenstaande argumenten betekent een automatische schuldencrisis voor Engeland en Amerika. In dien verstande dat investeerders niet massaal uit schuldpapier vluchten. Maar het geeft wel aan dat de kosten om de schuld te financieren zullen gaan stijgen en dat de problemen groter worden. Een concreet plan om schulden af te bouwen is noodzakelijk. Zo niet dan kunnen de problemen in Griekenland wel eens het begin zijn van iets veel groter. Origineel

Artikel: The Economist

2 Reacties

  1. [quote]Kijk hoe de Chinezen op dit moment hun eigen binnenlandse vraag aan het stimuleren zijn. In China worden op dit moment de meeste auto’s verkocht. De Chinese bevolking wil hetzelfde welvaartsniveau met alle luxe zoals wij hier in het Westen. Hierdoor zullen de kosten op kapitaal stijgen.[/quote]

    De Chinezen willen dan wel hetzelfde welvaartsniveau hebben dan het westen, maar dit gaat bijna altijd door zich in de schulden te steken.
    Ze hebben tegenwoordig 7 keer meer creditcards dan in 2003.
    Bijna iedereen heeft meer dan 1 creditcards die tot het maximum belast zijn.
    Men zit voor meer dan 2, of 3 jaarsalarissen in de schuld, en er is weinig kans dat die ooit afbetaald gaan worden.
    Dat is het herstel van de economie van China.

    Google “Debt China creditcards”

    • Grappig, las juist vandaag ergens dat de Chinezen enorme spaarders zijn. Maar goed, ook in China zullen dingen veranderen, nieuwe generaties zullen minder willen sparen en meer willen consumeren.

      Dit zou voor de Amerikanen best gunstig kunnen zijn, mits de jonge generatie Chinezen meer Amerikaanse producten gaan kopen. Dit stimuleert de Amerikaanse economie, maar zorgt ook voor stijgende prijzen in de VS.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: