Mathijs Bouman: Alle politici onder curatele


Griekenland gaat bijna failliet en dreigt de euro mee te slepen. Zijn de Europese tekorten nog in de hand te houden? Wel als we de politici hun geliefde speeltje afpakken.

Wat gebeurt er als je de minister van financiën een geldpers cadeau doet? Op korte termijn misschien niet eens zo veel. Een verstandig politicus weet dat aanzetten van de geldpers uiteindelijk leidt tot hoge inflatie. Afblijven dus.

Maar de verleiding is groot. Een paar tegenvallers op de begroting, een ruzie in de coalitie over bezuinigingen, of tegenvallende peilingen en de geldpers gaat aan. Gratis geld mag op lange termijn tot inflatie leiden, op korte termijn is het politiek prima te verzilveren. Iedere politicus gaat uiteindelijk voor de bijl.

Technocraten
Vandaar dat in de meeste beschaafde landen de geldpers uit handen van de politiek is gehaald en aan de centrale bank is gegeven. Daar bepaalt een groepje onafhankelijke, technocratische experts hoeveel geld er mag worden gedrukt. De minister van financiën kan er met zijn vingers niet meer aan.

Maar de strijd was daarmee niet gewonnen. De wens om geld uit te geven zonder belastingen te heffen, is sterk bij politici. Ze hebben nog een drukpers over, voor staatsobligaties. Die werkt op korte termijn als een soort geldpers. Uitgaven kunnen omhoog, belastingen kunnen omlaag. Je hoeft alleen maar wat financiers te vinden die de verse obligaties willen kopen.

Op termijn is dit beleid natuurlijk net zo kortzichtig al het aanzetten van de geldpers. De staatsschuld loopt op, en uiteindelijk verliezen geldschieters het vertrouwen dat ze hun geld ooit terug krijgen. Op dat moment moet er alsnog keihard worden bezuinigd.

Griekenland en IJsland
Griekenland gaat zo ongeveer nu dat stadium in. IJsland zit er al een tijdje. Ierland weet het dankzij snel ingrijpen misschien te vermijden. En de Verenigde Staten en Groot-Brittannië moeten zich zorgen gaan maken. De verlokkingen van de obligatiepers zijn nu eenmaal moeilijk te weerstaan.

De oplossing lijkt simpel: verbied de politiek geld te lenen. Leg dat desnoods in de grondwet vast.

Maar een star verbod heeft grote nadelen. Soms kan het juist wel in het algemeen belang zijn om de staatsschuld op te laten lopen. Bijvoorbeeld in tijden van oorlog, na een natuurramp, of – zoals vorig jaar – tijdens een diepe recessie.

Is er een alternatief? De bedenkers van de euro dachten van wel. Zij stelden begin jaren negentig een stelsel van begrotingsregels op; het Stabiliteitspact. Alle eurolanden moeten het tekort onder de drie procent van het bbp houden. De staatsschuld mag niet hoger zijn dan zestig procent.

Tijdelijke overschrijdingen mogen (bijvoorbeeld na een natuurramp of tijdens een diepe recessie), maar alleen als het land aannemelijk maakt dat de boel op termijn weer wordt rechtgetrokken.

Het Stabiliteitspact ziet er misschien mooi uit op papier, maar in de praktijk is gebleken dat het veel te soft is. De Europese politici vinden altijd wel een reden waarom het tekort te hoog mag zijn, en de schuld nog niet hoeft worden aangepakt. Ook met het Stabiliteitspact staat de obligatiepers nog gewoon op het ministerie van financiën.

Wijze mannen en vrouwen
Kunnen we dat ding daar weg krijgen? Jazeker. Begin deze eeuw wisten economen (bijvoorbeeld Charles Wyplosz of Lars Calmfors ) al hoe dat moest. Doe met begrotingsbeleid hetzelfde als we met het monetaire beleid hebben gedaan: besteed het uit bij een groepje onafhankelijke, technocratische experts.

Stel een onafhankelijke begrotingscommissie in van wijze mannen en vrouwen, die ieder jaar de begrotingsruimte van de overheid bepaalt.

De politiek mag kiezen hoe hoog de belastingen en de uitgaven zijn, als het saldo (het tekort) maar niet groter is dan de door de commissie voorgeschreven ruimte. Die krijgt het vetorecht bij de uitgifte van staatsobligaties, dus de overheid kan niet meer lenen zonder toestemming. Kortom: we pakken de politici hun obligatiepers af.

Het primaat van de politiek blijft grotendeels overeind. De regering kan nog steeds bepalen hoeveel geld ze waaraan uitgeeft en welke zaken in meer of mindere mate worden belast. Alleen mag aan het eind van het jaar het tekort niet groter zijn dan het voorschrift van de begrotingscommissie.

Die commissie kan bij de bepaling van het toegestane tekort (of het verplichte overschot) rekening houden met tijdelijke invloeden, zoals oorlog, rampen of een recessie. Net als de centrale bank zich richt op prijsstabiliteit op middellange termijn, kan de begrotingscommissie zich richten op houdbaarheid van de overheidsfinanciën op middellange termijn.

Debacle in eurolanden
Sinds de ellende in Griekenland en het dreigende debacle in eurolanden als Spanje en Portugal, wint het oude idee van de onafhankelijke begrotingscommissie weer aanhang. In een recent artikel op economensite VoxEu zijn de eerste pleidooien al gesignaleerd. Al pleiten de meeste economen voor een afgezwakte variant waarbij de experts zich aan het einde van het begrotingsjaar een oordeel geven over het tekort.

Dat doen in de Nederlandse praktijk het Centraal Planbureau en de Nederlandsche Bank nu al. In de VS is president Obama bezig met het samenstellen van een ‘Debt panel’ dat ongeveer dezelfde taak krijgt.

Het is een stapje in de goede richting, maar nog ver verwijderd van de ideale situatie waarbij de politiek de macht over het tekort en de schuld uit handen geeft.

Mathijs Bouman

Bron: z24

10 Reacties

  1. Waarom de overheid niet in zijn geheel en voor altijd afschaffen?
    Dat heeft vele voordelen.
    Onder anderen geen oorlogen en staatsschulden meer.
    De onmisbare diensten die de overheid deed, kunnen dan door bedrijven overgenomen worden.
    Heb je een dienst niet nodig? Dan betaal je er ook niet voor.
    Daardoor kan alle belasting worden afgeschaft, en heb ik meer in de pocket om mooie dingen van te kopen, en zo de economie te stimuleren.

    Politici sturen je altijd een doodlopende straat in om er zelf beter van te worden.

  2. Jeemig, wat een geniaal idee! Die geldpers is in prima handen bij die groep technocraten, maar niet heus. Die hebben de hele crisis veroorzakt met hun drukpers en nalatig toezicht. Nu, met name in de VS, zijn ze op grove schaal de boel aan het uitroven. Geniaal gedaan, jongens! Ga vooral zo door. En zeg zelf, die fantastische bonussen, die zijn toch gewoon eerlijk verdiend. Nu moeten we dat selecte groepje Bilderbergers, adel en zelfbenoemende bestuurders uit hun midden een groep technocraten laten aanwijzen, die de begroting beheren. Waarom laten we die ultiem slimme technocraten eigenlijk niet alles laten besturen? Hoe kan je het bedenken…

  3. @Sigmund

    Helemaal met je eens. Alleen is de geldpers niet in goede handen bij technocraten maar ook niet bij politici. De geldpers moet in zijn geheel worden afgeschaft. Geld bijdrukken geeft inflatie en dit is gewoon een verkapte belasting.

  4. Een geldpers is niet zo ernstig, zolang er maar een waarde tegenover staat zoals dat tot 1971 het geval was.

    De auteur heeft het alsmaar over een oplossing waarin wordt verwezen naar een begrotings tekort. Maar dit werkt alleen in een economie die ieder jaar groeit, vandaag de dag wordt dat groeien aangeduid met geldcreatie en derhalve ontstaat inflatie. Met een tekort begroten heeft NOOIT voordelen ook niet zoals academici willen laten geloven voor de overheid. Je betaalt altijd rente over het geleende bedrag.

    Geldcreatie moet in alle gevallen gedekt zijn door waardevolle materialen en niet met het luchtledige.

  5. Fluminis…..zeer juist …….er niets mis met een geldpers
    alleen hoe en wanneer deze wordt aangezet en ingezet.

    Bestudeer en analiseer het debt panel van Obama
    Een verpakking …er zijn medewerkers van de FED zelf in aanwezig

    Er is een niet – werkzaam element ingebouwd voor een z.g. werkzaam en oplossing zoekend Panel of Commisie .
    Waar hebben we dat meer gezien………….

    Citeer…..Het is een stapje in de goede richting, maar nog ver verwijderd van de ideale situatie waarbij de politiek de macht over het tekort en de schuld uit handen geeft.

    De politiek heeft nu al weinig macht over het tekort en de schuld. De politiek heeft zelfs geringe macht over het tekort en de schuld.

    De politiek wordt alleen gebruikt met hun macht en kracht voor schuld, schulden en tekorten !!
    De politici laten zich graag gebruiken….hij begrijpt de agenda en intentie van de politicus niet .

    China investeert vele miljarden vrij waardeloze dollars in o.a. mijnen in australie en grondstoffen uit afrika en olie midden oosten.

    Zij dekken dus vrij waardeloze dollars met zeer waardevolle commodities dus dat zijn de goede economen.
    Welvaart en welzijn is het resultaat.

    En de zeer negatieve spiraal veroorzaakt door fractional reserve banking blijft alsnog weg.

    Mattijs en geen economensite VoxEu spreken met geen woord over het remmen en verminderen van deze negatieve spiraal. Geen enkel rept over afremmen van fractional reserve banking en haar gevolgen, implicaties etc.

    Zelfs op de faculteit economie (o.a. Tilburg) wordt fractional reserve banking niet serieus genomen slechts vermeldt als iets uit de oude doos. Van Opa.. met paard en wagen….. dus belachelijk gemaakt.

    De oplossing aanbrengen. Die wordt bewust of onbewust NIET vermeldt .

    Dat is opvallend.
    Geef t de indruk dat er niet gewerkt wordt aan de oplossing doch aan de periferie.

    Velen plaatsen dit onder baan positie en inkomsten behouden met de schijn van vreselijk hard ….
    Te begrijpen .

  6. Correctie:

    Zelfs op de faculteit economie (o.a. Tilburg) wordt Full Reserve Banking niet serieus genomen slechts vermeldt als iets uit de oude doos. Van Opa.. met paard en wagen….. dus belachelijk gemaakt.

    • Max, ik snap ook nog steeds niet dat op de faculteiten ecomomie zo ingewikkeld gedaan wordt over inflatie. Alsof er twee soorten inflatie zouden zijn.

      Ik vind dat op scholen en universiteiten een duidelijk lijn getrokken moet worden, inflatie is het vergroten van de geldhoeveelheid door het uitgeven van ongedekt krediet. Met als gevolg stijgende prijzen. De ene keer van lonen, de andere keer van aandelen en onroerend goed.

      En als de olie-prijs een keer stijgt, dan is dat geen inflatie, maar het gevolg van inflatie, of gewoon het gevolg van schaarste.

  7. Wat gefilosofeer…..:
    …De olie prijs stijgt vooral door speculatie
    Er liggen 10 tallen tankers vol ruwe olie klaar en wachten tot de olie over de 100 $ gaat.
    Zie ook de Goldman Sachs handelswijze met de vorige stijging naar 147$.

    Het gebeurt nu met specerijen ……door o.a. Goldman Sachs in werking gebracht .

    – Neem je positie in
    – breng informatie omtrent gebrek of overschot of ziektes e.a. in de media
    – geen schaarste… creeer schaarste. ( Tankers of opslag, ziektes etc…. etc )
    – binnen enkel weken zijn je geldlades vol

    Goldman Sachs volgt al zeker 60 jaar deze methodiek … ze blijft werken .

    Zo is Schuld en Schulden er een gelijkende van een AIG een Overheid -een land-e.a.

    Dat heeft neerslag op alle -flaties

    Ander voorbeeld: Inflatie of hyperinflatie……
    Stille hyperinflatie of verborgen hyperinflatie
    Omwisseling gulden naar de Euro.
    Geen model te vinden…

    Producten welk 2 gulden waren zijn nu 2 euro.
    Petrol …Koffie… Brood ….Groente…..biertje of consumptie etc etc zijn hun prijs in guldens waard.

    Van 1 naar 2.20371 …..
    Aspect II: Gecontroleerde armoede…Methodiek van de Controlled Depression…bewust toegepast vanuit OWG

    Inflatie of hyperinflatie…. deflatie…. is vrij gemakkelijk te…regelen……aan te passen……
    aan wat bijv. de Eu de ECB of een Overheid of O.W.G.
    wensen. Wat wenst de Baas.

    Het invoeren van gegevens en gradueren ervan etc..etc…
    laten een deel van een appel zien…… de achterkant wordt slecht belicht … kan zelfs een rotte plek hebben…e.a.
    Als je de appel draait komt er iets geheel anders te voorschijn …

    • Max, laat die speculanten maar lekker speculeren, de hogere prijzen stimuleren de olie-productie, de exploitatie van alternatieve bronnen én energie-zuinigheid. Op den duur drukt dat de prijs van olie, waardoor de speculanten fijn scheef komen te zitten.

  8. Willekeur … vrije uit-verkiezing.., vrije wil..; grilligheid…..; eigenmatig….., eigendunkelijk…….

    keuze…., moedwil……… eigenmachtigheid……….., grilligheid……… Welbehagen….komt dat niet aardig in de buurt…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: